நைட்ரிக் அமிலம் (HNO₃) — Ostwald-ன் விளைபொருள்
1அமைப்பு & பண்புகள்
- வடிவம்:
- நிறமற்ற திரவம் (சுத்தம்); பழைய மாதிரிகள் மஞ்சள் (சிதையும் NO₂)
- கொதிநிலை:
- 83 °C
- அடர்த்தி (conc):
- 1.42 g/mL (~16 M, 68%)
- Ka:
- ~10¹ — வலிய அமிலம் (fully ionised)
- E°(NO₃⁻ + 4H⁺ / NO):
- +0.96 V
- fuming HNO₃:
- >86% — பழுப்பு புகை (dissolved NO₂)
2தாக்கங்கள் — 3 முக்கிய வழிகள்
- + NaOH → NaNO₃ + H₂O (neutralisation)
- + NH₃ → NH₄NO₃ (உரம்)
- + Na₂CO₃ → NaNO₃ + CO₂ + H₂O
| Metal + HNO₃ | Product gas | Notes |
|---|---|---|
| Cu + dilute | NO | 3 Cu + 8 HNO₃ → 3 Cu(NO₃)₂ + 2 NO + 4 H₂O |
| Cu + conc | NO₂ (பழுப்பு) | Cu + 4 HNO₃ → Cu(NO₃)₂ + 2 NO₂ + 2 H₂O |
| Zn + very dilute | NH₄NO₃ | 4 Zn + 10 HNO₃ → 4 Zn(NO₃)₂ + NH₄NO₃ + 3 H₂O |
| Mg + dilute | H₂ (மிக-நீர்த்த மட்டும்) | — |
| Fe, Al, Cr + conc | எதுவும் இல்லை — passivation! | M₂O₃ பாதுகாப்பு படலம் |
C₆H₆ + HNO₃ (conc) / H₂SO₄ (conc, 50 °C) → C₆H₅NO₂ + H₂O — nitrobenzene (electrophilic aromatic substitution). அடுத்த படி: NO₂ → NH₂ (Sn/HCl ஒட்சிஇறக்கம்) → aniline. TNT = trinitrotoluene இதே வழியில்.
Au + 3 HCl + HNO₃ → HAuCl₄ + NO + 2 H₂O — Au, Pt-ஐ கூட கரைக்கும்.
3Ostwald & பயன்பாடுகள்
- Step 1 (Pt-Rh, 850 °C): 4 NH₃ + 5 O₂ → 4 NO + 6 H₂O
- Step 2 (cooling): 2 NO + O₂ → 2 NO₂ (பழுப்பு)
- Step 3 (water absorption): 3 NO₂ + H₂O → 2 HNO₃ + NO (NO recycled)
மொத்தம்: NH₃ + 2 O₂ → HNO₃ + H₂O. ~60% HNO₃ → concentrate செய்ய distillation தேவை.
- உரம் — NH₄NO₃, Ca(NO₃)₂ (உலகின் ~80% HNO₃ உரத்திற்கு).
- வெடிபொருள் — TNT, RDX, nitroglycerin, ANFO.
- Dye, polymer — aniline, nylon (adipic acid).
- உலோக சுத்திகரிப்பு — etching, pickling stainless steel.
- Rocket fuel oxidant — IRFNA (Inhibited Red-Fuming HNO₃).
4பாதுகாப்பு & சுற்றுச்சூழல்
தோல் தொடர்பு → பிரகாசமான மஞ்சள் கறை (xanthoproteic reaction — புரோட்டீன் + HNO₃). NO₂ வாயு நச்சு (pulmonary edema). கையுறை + fume cupboard கட்டாயம். எரியக்கூடிய பொருளுடன் சேர்க்கக்கூடாது (paper, wood, organic solvent — தீ வைக்கும்).
வாகன engine NOₓ + H₂O + O₂ → HNO₃ → acid rain (pH 4–5). கட்டிடம், காடு, மீன் பாதிப்பு. SO₂-உடன் சேர்ந்து double trouble.
- Paper I: Cu + dilute/conc HNO₃ — NO vs NO₂ MCQ.
- Paper I: Aluminium passivation — ஏன் conc HNO₃ வினைபடாது.
- Paper II: Ostwald 3-step full equations + conditions.
- Unit 8: Nitration mechanism (NO₂⁺ electrophile).