வேதி நுண்ணறிவு · அலகுகள் 10, 14
நைட்ரைட் அயனின் (NO₂⁻) இரசாயனவியல்
இடைப்பட்ட N(+3) — diazonium reagent, food curing, amphoteric redox
1அமைப்பு & பண்புகள்
- வடிவியல்:
- வளைந்தது (bent) — sp² N + lone pair
- O–N–O கோணம்:
- ~115°
- N OS:
- +3 (intermediate)
- HNO₂ Ka:
- 4.5 × 10⁻⁴ (மென் அமிலம்)
- நிறம்:
- நிறமற்ற (NaNO₂); HNO₂ வெளிர் நீலம்
2தாக்கங்கள் (amphoteric redox)
A. ஒடுக்கி (NO₂⁻ → NO₃⁻)
- 5 NO₂⁻ + 2 MnO₄⁻ + 6 H⁺ → 5 NO₃⁻ + 2 Mn²⁺ + 3 H₂O
- NO₂⁻ + H₂O₂ → NO₃⁻ + H₂O
B. ஒட்சியேற்றி (NO₂⁻ → NO / N₂)
- 2 NO₂⁻ + 2 I⁻ + 4 H⁺ → 2 NO + I₂ + 2 H₂O (I⁻ ஒட்சியேற்றம்)
- NH₄NO₂ → N₂ ↑ + 2 H₂O (சுத்த N₂ lab prep)
C. Diazotisation (organic — Unit 10) ★★★★
ArNH₂ + HNO₂ + HCl → ArN₂⁺Cl⁻ + 2 H₂O (0–5 °C)
aniline + NaNO₂/HCl → benzene diazonium chloride. பின் coupling (β-naphthol) → azo dye (சிவப்பு / ஆரஞ்சு).
NO₂⁻ HUB · amphoteric redox + diazonium reagent + meat curing
3பயன் & சுற்றுச்சூழல்
- Meat curing (NaNO₂, E250) — Clostridium botulinum-ஐ தடுக்கிறது; சிவப்பு நிறம் (myoglobin + NO).
- Dye industry — diazonium intermediates.
- Corrosion inhibitor — boiler waters.
⚠ 2° amines + NO₂⁻ → nitrosamines (carcinogen)
அதனால் cured meat + high-heat cooking → nitrosamines → colorectal cancer. Vitamin C nitrosamine formation-ஐ தடுக்கும்.
4அடையாள & தேர்வாளர்
+ dil HCl + FeSO₄
brown ring (NO₃⁻ போல) — ஆனால் dil acid-உடன் (NO₃⁻ conc-உடன்) வேறுபடுத்துகிறது
+ urea + dil acid
NO₂⁻ + CO(NH₂)₂ → CO₂ + N₂ + H₂O — NO₂⁻ destruction
+ KI + acid
I₂ + NO (starch நீலம்)
Griess test
சிவப்பு azo dye — மிக-உணர்திறன் (1 ppm)
📊 Paper I: NO₂⁻ ஏன் amphoteric redox (N +3 intermediate). Unit 10: diazo coupling dye.
🔗 தொடர்புடைய கருத்துகள் — Connected Concepts