வெளியேயிருந்து சக்தி தொடர்ச்சியாக வழங்கப்படாமலேயே தானாகவே ஒரு திசையில் நிகழும் தாக்கம் சுயமான தாக்கம் (spontaneous reaction) எனப்படும். இங்கு மிக முக்கியமாகக் கவனத்தில் கொள்ள வேண்டியது — "சுயமானது" என்பதற்கு "வேகமானது" என்று பொருளல்ல. சுயமான தாக்கத்தின் வரைவிலக்கணத்தில் நேரம் ஒரு பகுதியே அல்ல; அது உடனடியாக நிகழலாம், மிக மெதுவாகவும் நிகழலாம். வைரம் 25 °C, 1 atm-இல் கிராஃபைட்டாக மாறுதல் ஒரு சுயமான தாக்கமே, ஆனால் அது மில்லியன் கணக்கான ஆண்டுகள் எடுக்கும்.
ஒரு தாக்கத்தின் ΔH இன் குறி மட்டும் அதன் சுயாதீனத் தன்மையை முழுமையாக வழிகாட்டப் போதுமானது அல்ல — சில சுயமான தாக்கங்கள் அகவெப்பமாகவும் இருக்கின்றன. ஆகவே எந்திரப்பி (entropy, S) எனும் இன்னுமோர் காரணியையும் கருத்திற் கொள்ள வேண்டும். எந்திரப்பி என்பது ஒரு தொகுதியில் சக்தி பரவியுள்ள அளவின், அதாவது எழுமாற்றுத் தன்மையின் (disorder) அளவீடு; இது ஒரு நிலைத் தொழிற்பாடு, அலகு J K⁻¹ mol⁻¹.
வாயுக்கள் அதிக எழுமாற்று இயக்கம் உடையவை என்பதால் அதிக எந்திரப்பி கொண்டவை; திரவங்கள் நடுத்தரமாகவும், திண்மங்கள் (நிலையான சாலகத்தில் பொருந்திய துகள்கள்) குறைந்த எந்திரப்பியும் கொண்டவை — திண்மம் < திரவம் < வாயு. ஒரு பதார்த்தத்தின் எந்திரப்பி வெப்பநிலை உயரும்போதும் அதிகரிக்கும்.
| செயன்முறை | ΔS |
|---|---|
| திண்மம் உருகுதல் / திரவம் ஆவியாதல் | நேர் (+ve) |
| ஒரு திண்மம் கரைசலில் கரைதல் | பொதுவாக நேர் (+ve) |
| வாயு மூல் எண்ணிக்கை கூடும் தாக்கம் | நேர் (+ve) |
| வாயு மூல் எண்ணிக்கை குறையும் தாக்கம் / வாயு ஒடுங்குதல் | எதிர் (−ve) |
ஒரு தாக்கம் தானாகவே நிகழ ΔH எதிர்க்குறியும் (வெப்ப உள்ளுறை குறைதல்), ΔS நேர்க்குறியும் (எந்திரப்பி அதிகரித்தல்) ஆதரவாக அமைகின்றன. இவ்விரண்டும் ஒன்றுக்கொன்று எதிரான திசையில் அமையும்போது, எது மேலோங்குகின்றது என்பதை வெப்பநிலை தீர்மானிக்கின்றது.
| ΔH | ΔS | சுயாதீனத் தன்மை |
|---|---|---|
| எதிர் (−) | நேர் (+) | எல்லா வெப்பநிலையிலும் சுயமாகும் |
| எதிர் (−) | எதிர் (−) | தாழ் வெப்பநிலையில் சுயமாகும் |
| நேர் (+) | நேர் (+) | உயர் வெப்பநிலையில் சுயமாகும் |
| நேர் (+) | எதிர் (−) | ஒருபோதும் சுயமாகாது |
ΔH ஐயும் ΔS ஐயும் ஒரே ஒரு பெறுமானமாக இணைக்கும் நிலைத் தொழிற்பாடே கிப்ஸின் சுயாதீன சக்தி (Gibbs free energy, G).
| ΔG இன் குறி | தாக்கத்தின் தன்மை |
|---|---|
| ΔG < 0 | சுயமாக நிகழும் |
| ΔG = 0 | தொகுதி சமநிலையில் |
| ΔG > 0 | சுயமாக நிகழாது (பின்முகம் சுயமானது) |
ΔG°f (உருவாக்கல் சுயாதீன சக்தி) அட்டவணைப் பெறுமானங்களிலிருந்தும் ΔG°R கணிக்கலாம்: ΔG°R = Σ ΔG°f(விளைபொருள்கள்) − Σ ΔG°f(வினைபடுபொருள்கள்). ஒரே சேர்வை ஒரு தாக்கத்தில் சுயமாக நிகழாமலும், இன்னொரு தாக்கத்தில் சுயமாக நிகழ்ந்தும் இருக்கலாம் — "சுயமாக நிகழ்தல்" ஒரு பொருளின் பொதுப் பண்பு அன்று, ஒவ்வொரு குறிப்பிட்ட தாக்கத்திற்குமான ΔG-ஐப் பொறுத்தது.
தாக்கத்தின்போது வெளியேறும் வெப்பம் அண்மையில் உள்ள நீரின் வெப்பநிலையை உயர்த்துகின்றது; அந்த வெப்பநிலை உயர்வை அளவிட்டு வெப்ப மாற்றத்தைக் கணிப்பதே காலரிமெட்ரியின் அடிப்படை.
மாறா அமுக்க வெப்பமானி (coffee-cup) — பொலிஸ்டைரின் கோப்பை, மேல்பகுதி திறந்திருப்பதால் மாறா அமுக்கத்தில் நடைபெறும் நடுநிலையாக்கல், கரைசலாதல் தாக்கங்களின் ΔH ஐ நேரடியாக அளவிடும். மாறா கனவளவு வெப்பமானி (bomb calorimeter) — திடமான உலோகக் கொள்கலனில் மிகை ஒட்சிசனில் முழுமையாகத் தகனம் செய்யப்படும் மாதிரியின் தகன வெப்ப உள்ளுறை மாற்றத்தை மிகத் துல்லியமாகத் துணியும்.
அளக்கப்பட்ட q ஆனது முழுத் தாக்கத்திலும் வெளிவிடப்பட்ட மொத்த வெப்பமே; வெப்ப உள்ளுறை மாற்றம் எப்போதும் ஒரு மூலுக்குக் கூறப்படுவதால், q ஐ n ஆல் வகுத்தே மூலர் ΔH கிடைக்கின்றது. புறவெப்பத் தாக்கத்தில் ΔH மறைப் பெறுமானம் என்பதால் சூத்திரத்தில் மறைக் குறியீடு சேர்க்கப்படுகின்றது.
ஹெஸ்ஸின் விதியை ஆய்வுகூடத்தில் சோதனை மூலமே உறுதிப்படுத்தலாம்: NaOH(s) ஐ முதலில் நீரில் கரைத்து (ΔH₁), பின் அமிலத்துடன் நடுநிலையாக்கி (ΔH₂) ஒரு பாதையிலும்; அதே NaOH(s) ஐ நேரடியாக அமிலத்துடன் ஒரே படியில் கலந்தும் (ΔH₃) இன்னொரு பாதையிலும் அளந்தால், ΔH₃ = ΔH₁ + ΔH₂ என்பது ஏறத்தாழ சரியாகக் கிடைக்கும்.