இரண்டாம் உலகப் போர் முடிந்தவுடன், அமெரிக்காவும் (Capitalism + Democracy) சோவியத் சங்கமும் (Communism + One-party State) நேரடியாக ஆயுதம் தூக்கவில்லை — ஆனால் 1947 முதல் 1991 வரை நாற்பத்திநான்கு ஆண்டுகள் அரசியல், பொருளாதார, விண்வெளி, ஆயுதப் போட்டியாக உலகம் முழுவதையும் இரு பிரிவுகளாக பிரித்து வைத்திருந்தார்கள். இதுவே குளிர் யுத்தம் (Cold War). ஏன் நேரடிப் போர் நடக்கவில்லை, எங்கெல்லாம் அது பிரதிநிதிப் போர்களாக (Proxy Wars) வெடித்தது என்பதைப் புரிந்துகொண்டால், இந்தத் தொகுதி முழுவதும் தெளிவாகும்.
1947 இல் அமெரிக்க ஜனாதிபதி Harry S. Truman அறிவித்த Truman Doctrine, கம்யூனிசம் பரவுவதை எங்கும் தடுக்கும் ("Containment") கொள்கையை முன்வைத்தது — முதலில் கிரீஸ், துருக்கிக்கு உதவி வழங்கப்பட்டது. அதே ஆண்டு அறிவிக்கப்பட்ட Marshall Plan மூலம் போரினால் சிதைந்த மேற்கு ஐரோப்பிய நாடுகளுக்கு பதின்மூன்று பில்லியன் டாலர் பொருளாதார உதவி வழங்கப்பட்டது, இதனால் அந்த நாடுகள் கம்யூனிச பாதிப்புக்கு உட்படாமல் மீண்டு வர முடிந்தது. 1948–49 இல் சோவியத் சங்கம் மேற்கு பேர்லினை முற்றுகையிட்ட Berlin Blockade-க்கு பதிலடியாக நட்பு நாடுகள் பதினொரு மாதங்கள் தொடர்ந்து வான்வழியாக உணவும் எரிபொருளும் அனுப்பிய Berlin Airlift நடத்தினர் — இதுவே குளிர் யுத்தத்தின் முதல் பெரும் மோதல் புள்ளியாக அமைந்தது.
1949 இல் அமெரிக்காவும் மேற்கு ஐரோப்பிய நாடுகளும் இணைந்து NATO (North Atlantic Treaty Organization) என்ற இராணுவக் கூட்டணியை நிறுவின. அதே ஆண்டு சோவியத் சங்கம் தனது முதல் அணு குண்டைச் சோதித்தது — இதனால் அமெரிக்காவின் அணு ஆயுத ஏகபோகம் முடிவுக்கு வந்தது. இதற்கு எதிர்வினையாக 1955 இல் சோவியத் சங்கமும் கிழக்கு ஐரோப்பிய நாடுகளும் Warsaw Pact என்ற இராணுவக் கூட்டணியை நிறுவின — NATO-வுக்கு ஆறு ஆண்டுகளுக்குப் பின்னரே இது உருவானது என்பதை கவனிக்க வேண்டும். இரு தரப்பும் அணு ஆயுதங்களை குவித்துக்கொண்டே சென்றனர், இறுதியில் எழுபதாயிரத்திற்கும் மேற்பட்ட அணு ஆயுதங்கள் குவிந்தன — இதுவே "Mutually Assured Destruction (MAD)" எனப்படும் பரஸ்பர அழிவு உறுதி நிலைமையை உருவாக்கியது, நேரடி போர் வெடித்தால் இரு தரப்பும் அழிந்துவிடும் என்ற அச்சம்தான் நேரடி மோதலைத் தடுத்த முக்கிய காரணமாக அமைந்தது.
நேரடி மோதலைத் தவிர்த்த இரு வல்லரசுகளும் மூன்றாம் நாடுகளில் தங்கள் ஆதரவு தரப்புகளுக்கு உதவி வழங்கி மோதிக்கொண்டனர். 1950–53 கொரியப் போரில் அமெரிக்காவும் ஐக்கிய நாடுகள் சபையும் தென் கொரியாவை ஆதரிக்க, சீனாவும் சோவியத் சங்கமும் வட கொரியாவை ஆதரித்தனர் — இன்றும் நீடிக்கும் 38° அகலரேகைப் பிரிவு இதன் விளைவே. 1955–75 வியட்நாம் போரில் அமெரிக்கா ஆதரவு தென் வியட்நாமுக்கு எதிராக கம்யூனிஸ்ட் வட வியட்நாம் இறுதியில் வெற்றி பெற்றது — 1975 இல் அமெரிக்கா படைகளை திரும்பப் பெற்றது, இதை அமெரிக்காவின் மோசமான தோல்விகளில் ஒன்றாக வரலாறு பதிவு செய்கிறது. 1962 Cuban Missile Crisis குளிர் யுத்தத்தின் மிக ஆபத்தான தருணமாக அமைந்தது — சோவியத் சங்கம் க்யூபாவில் அணு ஏவுகணைகளை நிறுவ முயன்றபோது, ஜனாதிபதி John F. Kennedyயும் தலைவர் Khrushchevயும் பதின்மூன்று நாட்கள் மோதல் நடத்தினர், இறுதியில் பேச்சுவார்த்தை மூலம் அணு ஆயுதங்கள் திரும்பப் பெறப்பட்டு அணு போர் தவிர்க்கப்பட்டது. 1979–89 ஆப்கானிஸ்தான் போர் சோவியத் சங்கத்தின் "வியட்நாம்" எனப்படும் அளவுக்கு பெரும் பொருளாதார சுமையை ஏற்படுத்தியது.
1957 இல் சோவியத் சங்கம் முதல் செயற்கைக்கோள் Sputnik-ஐ விண்ணில் ஏவியது அமெரிக்காவை அதிர்ச்சிக்குள்ளாக்கியது, இதுவே Space Race-இன் தொடக்கமாக அமைந்தது. 1961 இல் சோவியத் விண்வெளி வீரர் Yuri Gagarin முதல் மனிதராக விண்வெளிக்குச் சென்றார்; இதற்கு பதிலடியாக 1969 இல் அமெரிக்க வீரர் Neil Armstrong முதல் மனிதராக நிலவில் கால் பதித்தார் — இதனுடன் விண்வெளிப் போட்டி அமெரிக்காவின் சாதனையாக முடிவுக்கு வந்தது. அதே காலகட்டத்தில், கிழக்கு ஜேர்மனியிலிருந்து மேற்கு ஜேர்மனிக்கு மக்கள் தப்பிச் செல்வதைத் தடுக்க 1961 இல் Berlin Wall கட்டப்பட்டது — இது கிழக்கு ஜேர்மனியால் கட்டப்பட்டது என்பதை நினைவில் கொள்ள வேண்டும், மேற்கு ஜேர்மனியால் அல்ல. இருபத்தெட்டு ஆண்டுகளுக்குப் பின் 1989 நவம்பர் 9 அன்று இந்த சுவர் இடிக்கப்பட்டது, இது குளிர் யுத்தம் முடிவடைவதன் மிக முக்கிய அடையாளச் சின்னமாக மாறியது.
1985 இல் பதவிக்கு வந்த சோவியத் சங்கத்தின் கடைசி தலைவர் Mikhail Gorbachev அறிமுகப்படுத்திய Glasnost (திறந்த ஆட்சி) மற்றும் Perestroika (பொருளாதார மறுகட்டமைப்பு) கொள்கைகள் சோவியத் அரசின் இறுக்கமான கட்டுப்பாட்டைத் தளர்த்தின. ஆப்கானிஸ்தான் போரின் செலவும் ஆயுதப் போட்டியின் பொருளாதார சுமையும் சோவியத் அரசை பலவீனப்படுத்தியிருந்தன. 1989 இல் போலந்து, ஹங்கேரி, கிழக்கு ஜேர்மனி, செக்கோஸ்லோவாக்கியா உள்ளிட்ட கிழக்கு ஐரோப்பிய நாடுகளில் கம்யூனிஸ்ட் ஆட்சிகள் ஒன்றன் பின் ஒன்றாக வீழ்ச்சியடைந்தன. இறுதியில் 1991 டிசம்பரில் சோவியத் சங்கமே அதிகாரப்பூர்வமாக கலைக்கப்பட்டது, ரஷ்யா உள்ளிட்ட பதினைந்து சுதந்திர குடியரசுகள் உருவாயின — இதனுடன் நாற்பத்திநான்கு ஆண்டுகால குளிர் யுத்தம் முடிவுக்கு வந்தது.
இரு வல்லரசுத் தொகுதிகளிலும் சேராமல் இருக்க முடிவு செய்த நாடுகள் Non-Aligned Movement (NAM) என்ற இயக்கத்தை உருவாக்கின — இதற்கு அடித்தளமாக அமைந்தது 1955 இல் இந்தோனேசியாவில் நடந்த Bandung Conference, இதில் இருபத்தொன்பது ஆசிய-ஆபிரிக்க நாடுகள் கலந்துகொண்டன. இலங்கை அதிகாரப்பூர்வமாக NAM கொள்கையைப் பின்பற்றியது — S.W.R.D. Bandaranaikeவும் Sirimavo Bandaranaikeவும் இந்தக் கொள்கையை உறுதியாகப் பின்பற்றினர், அதே நேரம் D.S. Senanayake ஆரம்பத்தில் மேற்கத்திய சார்பு நிலைப்பாட்டையும், J.R. Jayewardene 1977க்குப் பின் அமெரிக்க சார்பு நிலைப்பாட்டையும் காட்டியிருந்தனர். திருகோணமலை துறைமுகம் மூலோபாய முக்கியத்துவம் கொண்டதால் அமெரிக்காவும் சோவியத் சங்கமும் அதில் அணுகல் பெற ஆர்வம் காட்டின. இதிலிருந்து தெரிவது என்னவெனில், சிறிய நாடுகள் கூட தங்கள் சொந்த வெளியுறவுக் கொள்கையை பராமரிக்க முடியும் என்பதே.