📚 கற்றல் முதன்மை க.பொ.த. (சா/த) க.பொ.த. (உ/த) பிற 🌐 English உள்நுழைய
பாடங்கள் · அலகு 12 · தாங்கல் கரைசல்கள்

தாங்கல் கரைசல்கள்

முழுமையான பார்வை — தாங்கல் கரைசல் என்றால் என்ன?

ஒரு எளிய பரிசோதனையால் இந்த எண்ணக்கருவைத் தெளிவாக அறிந்துகொள்ளலாம். 1.0 dm³ தூய நீரிற்கு செறிந்த ஐதரோகுளோரிக் அமிலத்தின் (Hydrochloric acid, HCl) 0.10 cm³ போன்ற மிகச் சிறிய கனவளவைச் சேர்க்கும்போது, அந்நீரின் pH பெறுமானம் 7.0 இலிருந்து சுமார் 3.0 வரை திடீரெனக் குறைவதை அவதானிக்கலாம். அவ்வாறே 1.0 dm³ தூய நீரிற்கு சிறிதளவு செறிந்த சோடியம் ஐதரொட்சைட்டைச் (Sodium hydroxide, NaOH) சேர்த்தால் pH பெறுமானம் 7.0 இலிருந்து சுமார் 11.0 வரை உயர்கின்றது. தூய நீரின் pH பெறுமானம் இவ்வாறு மிக எளிதில் மாறக்கூடியதாகும்.

ஆனால் அதே சிறிய அளவு அமிலத்தையோ மூலத்தையோ ஒரு வேறுவகைக் கரைசலினுள் சேர்க்கும்போது, அதன் pH பெறுமானத்தில் ஏற்படும் மாற்றம் புறக்கணிக்கத் தக்க அளவாக இருப்பதைக் காணலாம். இவ்வாறு, சிறிதளவு அமிலம் அல்லது மூலம் சேர்க்கப்படும்போது தமது pH பெறுமானத்தில் ஏற்படும் மாற்றத்தை எதிர்க்கும் ஆற்றலை உடைய கரைசல்களே தாங்கல் கரைசல்கள் (Buffer solutions) என அழைக்கப்படுகின்றன.

வரைவிலக்கணம்

ஒரு தாங்கல் கரைசல் (buffer solution) என்பது, சிறிதளவு வன்னமிலம் (strong acid) அல்லது வன்மூலம் (strong base) அதனுள் சேர்க்கப்படும்போது தனது pH பெறுமானத்தில் ஏற்படும் மாற்றத்தை எதிர்க்கும் ஆற்றலை உடைய ஒரு கரைசலாகும். இது ஒரு மென்னமிலத்தையும் (weak acid) அதன் இணை மூலத்தையும் (conjugate base), அல்லது ஒரு மென்மூலத்தையும் (weak base) அதன் இணை அமிலத்தையும் (conjugate acid) உப்பு வடிவில் கொண்டிருக்கின்றது.

தாங்கல் கரைசலின் இரண்டு வகைகள்

Universal indicator
Wikipedia → · CC

ஒரு தாங்கல் கரைசல் இரண்டு கூறுகளைக் கொண்டிருத்தல் வேண்டும். சேர்க்கப்படும் ஐதரொட்சைட்டு அயன்களுடன் (OH⁻) தாக்கமுறுவதற்குச் சார்பளவில் பெரிய செறிவில் ஓர் அமிலக் கூறும், சேர்க்கப்படும் ஐதரசன் அயன்களுடன் (H⁺) தாக்கமுறுவதற்கு ஒத்த செறிவில் ஒரு மூலக் கூறும் கரைசலில் இருத்தல் அவசியமாகும். இந்த இரண்டு கூறுகளும் தம்முள் ஒன்றையொன்று நடுநிலையாக்காது இருக்கவேண்டும் என்னும் தேவை ஓர் இணை அமில-மூலச் சோடியினால் பூர்த்தி செய்யப்படுகின்றது. இதன் அடிப்படையில் தாங்கல் கரைசல்கள் இரண்டு வகைப்படுகின்றன.

வகைகூறுகள்உதாரணம்தோராய pH
அமிலத் தாங்கல் கரைசல்
(acidic buffer)		 ஒரு மென்னமிலம் + அதன் இணை மூலத்தின் உப்பு CH₃COOH + CH₃COONa
(அசற்றிக் அமிலம் + சோடியம் அசற்றேற்று)		 ≈ 4.75
மூலத் தாங்கல் கரைசல்
(basic buffer)		 ஒரு மென்மூலம் + அதன் இணை அமிலத்தின் உப்பு NH₃ + NH₄Cl
(அமோனியா + அமோனியம் குளோரைட்டு)		 ≈ 9.25

அமிலத் தாங்கல் கரைசலின் pH பெறுமானம் 7 இலும் சிறியதாகவும், மூலத் தாங்கல் கரைசலின் pH பெறுமானம் 7 இலும் பெரியதாகவும் அமைகின்றது. அமிலத்தின் அமில அயனாக்க மாறிலி (acid dissociation constant, Kₐ) அல்லது மூலத்தின் மூல அயனாக்க மாறிலி (base dissociation constant, K_b) பற்றிய அறிவுடன், உப்பினதும் அமிலத்தினதும் (அல்லது உப்பினதும் மூலத்தினதும்) செறிவு விகிதத்தைக் கட்டுப்படுத்துவதன் மூலம், விரும்பிய pH பெறுமானத்தை உடைய தாங்கல் கரைசல்களைத் தயாரிக்க முடியும்.

தாங்கல் கரைசல் pH மாற்றத்தை எவ்வாறு எதிர்க்கின்றது?

Litmus
Wikipedia → · CC

அசற்றிக் அமிலத்தையும் (CH₃COOH) அதன் இணை மூலத்தை வழங்கும் சோடியம் அசற்றேற்றையும் (CH₃COONa) நீரில் கரைத்துத் தயாரிக்கப்பட்ட ஓர் அமிலத் தாங்கல் கரைசலைக் கருதுவோம். வன்மின்பகுபொருளான சோடியம் அசற்றேற்று கரைசலில் முற்றாக அயனாக்கமடைந்து, அதிக செறிவில் அசற்றேற்று அயன்களைத் (CH₃COO⁻) தருகின்றது.

CH₃COONa(aq) → CH₃COO⁻(aq) + Na⁺(aq)

மென்னமிலமான அசற்றிக் அமிலம் கரைசலில் சிறிதளவே அயனாக்கமடைகின்றது; மேலும், சோதனைக்கரைசலில் ஏற்கனவே அதிக செறிவில் காணப்படும் பொது அயனான (common ion) அசற்றேற்று அயன், அமிலத்தின் அயனாக்கத்தை மேலும் ஒடுக்குகின்றது. எனவே கரைசல் அமிலத்தையும் (CH₃COOH) அதன் இணை மூலத்தையும் (CH₃COO⁻) இரண்டையும் சார்பளவில் பெரிய செறிவில் கொண்டிருக்கின்றது.

CH₃COOH(aq) ⇌ CH₃COO⁻(aq) + H⁺(aq)

இக்கரைசலினுள் சிறிதளவு வன்னமிலம் சேர்க்கப்படும்போது, விடுவிக்கப்படும் ஐதரசன் அயன்கள் கரைசலில் ஏராளமாக இருக்கும் இணை மூலமான அசற்றேற்று அயன்களுடன் தாக்கமுற்று மென்னமிலமாக மாற்றப்படுகின்றன. இவ்வாறு சேர்க்கப்பட்ட ஐதரசன் அயன்கள் கரைசலிலிருந்து நீக்கப்படுவதால், ஐதரசன் அயன் செறிவில் பாரிய மாற்றம் ஏற்படுவதில்லை; ஆகவே pH பெறுமானம் ஏறக்குறைய மாறாமலேயே இருக்கின்றது.

CH₃COO⁻(aq) + H⁺(aq) → CH₃COOH(aq)

அவ்வாறே இக்கரைசலினுள் சிறிதளவு வன்மூலம் சேர்க்கப்படும்போது, விடுவிக்கப்படும் ஐதரொட்சைட்டு அயன்கள் கரைசலில் ஏராளமாக இருக்கும் அமிலமான அசற்றிக் அமிலத்துடன் தாக்கமுற்று நடுநிலையாக்கப்படுகின்றன. சேர்க்கப்பட்ட ஐதரொட்சைட்டு அயன்கள் இவ்வாறு நீக்கப்படுவதால், கரைசலின் pH பெறுமானத்தில் குறிப்பிடத்தக்க மாற்றம் ஏற்படுவதில்லை.

CH₃COOH(aq) + OH⁻(aq) → CH₃COO⁻(aq) + H₂O(l)

இவ்வாறு, அமிலக் கூறும் மூலக் கூறும் இரண்டும் சார்பளவில் பெரிய செறிவில் ஒன்றாக இருப்பதே ஒரு தாங்கல் கரைசலின் தாங்கல் ஆற்றலுக்குக் காரணமாகும். அமிலக் கூறு சேர்க்கப்படும் மூலத்தை உட்கொள்கின்றது; மூலக் கூறு சேர்க்கப்படும் அமிலத்தை உட்கொள்கின்றது.

How an Acetic Acid / Acetate Buffer Resists pH Change BUFFER RESERVOIR CH₃COOH + CH₃COO⁻ Add H⁺ (strong acid) CH₃COO⁻ + H⁺ → CH₃COOH conjugate base mops up the added H⁺ ions pH falls only slightly Add OH⁻ (strong base) CH₃COOH + OH⁻ → CH₃COO⁻ + H₂O weak acid neutralises the added OH⁻ ions pH rises only slightly Both components present in large amounts → the buffer absorbs acid OR base

அமிலக் கூறும் இணை மூலக் கூறும் இரண்டும் பெரிய செறிவில் இருப்பதால், கரைசல் அமிலத்தையும் மூலத்தையும் உட்கொண்டு pH மாற்றத்தை எதிர்க்கின்றது.

ஹென்டர்சன்–ஹாசல்பால்க் சமன்பாடு

PH meter
Wikipedia → · CC

ஒரு நீர்க்கரைசலில் காணப்படும் மென்னமிலம் HA, அதன் இணை மூலத்தின் உப்பு MA ஆகியவற்றில் நிகழும் தாக்கங்களைக் கருத்திற்கொண்டு, ஒரு தாங்கல் கரைசலின் pH பெறுமானத்தைக் கணிப்பதற்கான பொதுவான சமன்பாடு ஒன்றை நிறுவலாம். மென்னமிலத்தின் அயனாக்கம் பின்வருமாறு அமைகின்றது.

HA(aq) ⇌ H⁺(aq) + A⁻(aq)     Kₐ = [H⁺][A⁻] / [HA]

பொது அயனாகக் காணப்படும் A⁻ அயன் மென்னமிலத்தின் அயனாக்கத்தை ஒடுக்குவதால், A⁻ இன் சமநிலைச் செறிவை உப்பின் ஆரம்பச் செறிவாகவும், HA இன் சமநிலைச் செறிவை அமிலத்தின் ஆரம்பச் செறிவாகவும் கருதலாம். மேற்கண்ட சமன்பாட்டை [H⁺] க்கு மறுசீரமைத்து, இரு பக்கங்களுக்கும் எதிர்மறை மடக்கையைப் (negative logarithm) பிரயோகிக்கும்போது கிடைப்பதே ஹென்டர்சன்–ஹாசல்பால்க் சமன்பாடு (Henderson–Hasselbalch equation) ஆகும்.

pH = pKₐ + log ([உப்பு] / [அமிலம்])

அதாவது   pH = pKₐ + log ([A⁻] / [HA]). மூலத் தாங்கல் கரைசலுக்கு:   pOH = pK_b + log ([உப்பு] / [மூலம்]).

இச்சமன்பாட்டிலிருந்து ஒரு முக்கியமான முடிவைப் பெறலாம். தாங்கல் கரைசலின் ஆரம்ப அமிலச் செறிவும் உப்புச் செறிவும் சமமாக இருந்தால், [உப்பு]/[அமிலம்] விகிதம் 1 ஆகும்; log 1 = 0 ஆகும். எனவே அந்நிலையில் pH = pKₐ என அமைகின்றது. இதனால், ஒரு குறிப்பிட்ட pH பெறுமானத்தை உடைய தாங்கல் கரைசலைத் தயாரிக்க, அந்த pH பெறுமானத்திற்கு அண்மையான pKₐ பெறுமானம் கொண்ட ஒரு மென்னமிலம் தெரிவு செய்யப்படுகின்றது.

தாங்கல் கரைசல் pH ஐக் கணித்தல்

உதாரணம் 1 — அமிலத் தாங்கல் கரைசல்

1.0 dm³ கரைசலில் 0.10 mol அசற்றிக் அமிலம் (CH₃COOH) மற்றும் 0.10 mol சோடியம் அசற்றேற்று (CH₃COONa) கரைந்துள்ளன. CH₃COOH இன் Kₐ = 1.8 × 10⁻⁵ எனின் கரைசலின் pH பெறுமானம் யாது?

pKₐ = −log(1.8 × 10⁻⁵) = 4.74
[உப்பு] = [அமிலம்] = 0.10 mol dm⁻³ ஆதலால் [உப்பு]/[அமிலம்] = 1
pH = pKₐ + log([உப்பு]/[அமிலம்]) = 4.74 + log 1 = 4.74 + 0 = 4.74

உதாரணம் 2 — வன்னமிலம் சேர்த்த பின்

மேற்படி தாங்கல் கரைசலினுள் 0.01 mol ஐதரோகுளோரிக் அமிலம் (HCl) சேர்க்கப்படுகின்றது; கனவளவில் ஏற்படும் மாற்றம் புறக்கணிக்கப்படுகின்றது. சேர்க்கப்பட்ட H⁺ அயன்கள் இணை மூலத்துடன் முற்றாகத் தாக்கமுறுகின்றன: CH₃COO⁻ + H⁺ → CH₃COOH.

புதிய [அமிலம்] = 0.10 + 0.01 = 0.11 mol dm⁻³
புதிய [உப்பு] = 0.10 − 0.01 = 0.09 mol dm⁻³
pH = 4.74 + log(0.09 / 0.11) = 4.74 + (−0.087) = 4.65

pH பெறுமானத்தில் ஏற்பட்ட மாற்றம் 0.09 மட்டுமே. ஒப்பீட்டிற்காக, தூய நீரிற்கு அதே 0.01 mol HCl ஐ 1.0 dm³ இல் சேர்த்திருந்தால் pH பெறுமானம் 7.0 இலிருந்து சுமார் 2.0 வரை மாறியிருக்கும்.

உதாரணம் 3 — மூலத் தாங்கல் கரைசல்

0.020 mol dm⁻³ அமோனியா (NH₃) மற்றும் 0.030 mol dm⁻³ அமோனியம் குளோரைட்டு (NH₄Cl) கொண்ட தாங்கல் கரைசலின் pH பெறுமானம் யாது? NH₄⁺ இன் அமில அயனாக்க மாறிலி Kₐ = 5.70 × 10⁻¹⁰.

pKₐ = −log(5.70 × 10⁻¹⁰) = 9.24
இங்கு உப்பு (NH₄⁺) இணை அமிலம்; மூலம் (NH₃) இணை மூலம்.
pH = pKₐ + log([NH₃] / [NH₄⁺]) = 9.24 + log(0.020 / 0.030) = 9.24 + (−0.18) = 9.06

பொதுவான தவறுகள் — கவனமாக இருக்க
  • ஒரு வன்னமிலத்தையும் அதன் உப்பையும் சேர்த்துத் தாங்கல் கரைசல் என எண்ணுதல். தாங்கல் கரைசல் மென்னமிலம் அல்லது மென்மூலம் சார்ந்தது; வன்னமிலம் முற்றாக அயனாக்கமடைவதால் தாங்கல் ஆற்றலைத் தராது.
  • NaCl + HCl போன்ற கலவையைத் தாங்கல் கரைசல் என நினைத்தல். உண்மையான தாங்கல் கரைசலுக்கு இணை அமில-மூலச் சோடி அவசியம் (உதாரணம்: CH₃COOH/CH₃COO⁻ அல்லது NH₃/NH₄⁺).
  • தாங்கல் கரைசலின் சேமிப்பாற்றலை (buffer capacity) மீறும் அளவு அமிலம் அல்லது மூலம் சேர்த்தல். ஒரு கூறு முற்றாகச் செலவாகிவிட்டால் கரைசல் தாங்கல் கரைசலாகச் செயற்படுவதில்லை.
  • ஹென்டர்சன்–ஹாசல்பால்க் சமன்பாட்டில் [உப்பு] ஐயும் [அமிலம்] ஐயும் தலைகீழாகப் பிரதியிடல். இணை மூலத்தின் (உப்பின்) செறிவே தொகுதியில் (numerator) வருகின்றது.

தாங்கல் கரைசலின் முக்கியத்துவம் — இரத்தம்

தாங்கல் கரைசல்கள் உயிரியல் தொகுதிகளில் மிக முக்கியமான பங்கு வகிக்கின்றன. மனித இரத்தத்தின் pH பெறுமானம் 7.4 க்கு அண்மையில் இறுக்கமாகப் பேணப்படுகின்றது; இது 7.0 க்குக் கீழே அல்லது 7.8 க்கு மேலே நகர்ந்தால் உயிருக்கே ஆபத்தாகும். இந்த நிலைத்தன்மையைப் பேணுவதற்குக் காபனிக் அமிலம்–ஐதரசன் காபனேற்று (H₂CO₃ / HCO₃⁻) தாங்கல் தொகுதி பிரதான பங்காற்றுகின்றது.

தாங்கல் தொகுதிpKₐசெயற்படும் இடம்
H₂CO₃ / HCO₃⁻6.35இரத்தம் (pH 7.4) — பிரதான தாங்கல்
H₂PO₄⁻ / HPO₄²⁻7.20கலவுள் (intracellular, pH ≈ 7.0)
புரதப் பக்கச் சங்கிலிகள்≈ 6 முதல் 8கலம், மைற்றோகொன்றியா
Buffer Resists pH Change — Buffered vs Pure Water pH amount of strong acid added → pH 7 buffered solution — nearly flat pure water — pH crashes both start near pH 7 Blood: H₂CO₃ / HCO₃⁻ system holds pH at 7.4 despite acids from metabolism

தாங்கல் கரைசலுக்கு அமிலம் சேர்க்கும்போது pH ஏறக்குறைய மாறாமலிருக்கின்றது; தூய நீருக்குச் சேர்க்கும்போது pH கூர்மையாக வீழ்கின்றது.

இரத்தத்தின் pH பெறுமானத்தை ஹென்டர்சன்–ஹாசல்பால்க் சமன்பாட்டால் கணிக்கலாம்: pH = 6.35 + log([HCO₃⁻] / [CO₂]) ஆகும். வளர்சிதை மாற்றத்தினால் (metabolism) உருவாகும் அமிலங்கள் இணை மூலமான HCO₃⁻ அயன்களால் உட்கொள்ளப்படுவதால் இரத்தத்தின் pH பேணப்படுகின்றது. ஒருவர் சுவாசிக்கும் வேகம் குறையும்போது (hypoventilation) CO₂ குவிந்து இரத்தம் அமிலத்தன்மையை நோக்கி நகர்கின்றது (acidosis); சுவாசவேகம் மிகுந்தால் (hyperventilation) CO₂ வெளியேறி இரத்தம் கார நிலையை நோக்கி நகர்கின்றது (alkalosis).

தாங்கல் கரைசலின் அடிப்படைச் சிறப்பியல்புகள்

தேர்வாளர் குறிப்பு

பகுதி I இன் MCQ வினாக்களில் தாங்கல் கரைசலின் வரைவிலக்கணத்தை இனங்காணுதல், தரப்பட்ட கலவைகளிலிருந்து சரியான தாங்கல் கரைசலைத் தெரிவு செய்தல் (NaCl + HCl தாங்கல் கரைசல் அல்ல; NH₃ + NH₄Cl தாங்கல் கரைசலாகும்) ஆகியன அடிக்கடி கேட்கப்படுகின்றன. பகுதி II இன் கட்டமைப்பு வினாக்களில், ஹென்டர்சன்–ஹாசல்பால்க் சமன்பாட்டால் தாங்கல் கரைசலின் pH பெறுமானத்தைக் கணித்தல், சிறிதளவு வன்னமிலம் அல்லது வன்மூலம் சேர்த்த பின் pH பெறுமானத்தைக் கணித்தல், ஒரு தாங்கல் கரைசல் pH மாற்றத்தை எதிர்க்கும் வழியைச் சமநிலைச் சமன்பாடுகளுடன் விளக்குதல், இரத்தத்தின் காபனேற்றுத் தாங்கல் தொகுதியை விளக்குதல் என்பன வழமையானவை. தாங்கல் கரைசல் மென்னமிலம்/மென்மூலம் சார்ந்தது என்னும் கருத்தையும், [உப்பு] தொகுதியில் வருகின்றது என்னும் சமன்பாட்டு வரிசையையும் தெளிவாகப் புரிந்துகொள்வதே மதிப்பெண் பெறுவதற்கான திறவுகோலாகும்.

🌐 விளக்க படம் / Explanatory Diagram
Buffer solutions
இடைமிகு கரைசல்
Buffer solutions
Credit: Wikimedia Commons  · CC BY-SA 4.0
📖 மேலதிக தகவல் / More on Wikipedia →

📝 பயிற்சி வினாக்கள்

பகுதி I — பல்தேர்வு வினாக்கள்

  1. தாங்கல் கரைசல் (buffer) எதிர்க்கிறது:

    1. வெப்பநிலை
    2. pH
    3. அழுத்தம்
    4. நிறம்
    5. எதுவுமில்லை
    விடை
    (2) — அமிலம்/காரம் சேர்த்தாலும் pH மாற்றத்தை எதிர்க்கும்.

  2. அமிலத் தாங்கல் கரைசல் (acidic buffer):

    1. வலிமை அமிலம் + உப்பு
    2. பலவீன அமிலம் + அதன் உப்பு
    3. வலிமை காரம்
    4. நீர் மட்டும்
    5. எதுவுமில்லை
    விடை
    (2) — பலவீன அமிலம் + அதன் இணை உப்பு (CH₃COOH/CH₃COONa).

  3. ஹென்டர்சன்-ஹாசல்பாக் சமன்பாடு:

    1. pH = pKa + log([salt]/[acid])
    2. pH = pKa − log([salt]/[acid])
    3. pH = −log[H⁺] only
    4. pH = pKw
    5. pH = log([acid]/[salt])
    விடை
    (1) — pH = pKa + log([உப்பு]/[அமிலம்]).

  4. தாங்கல் கரைசலுக்கு சிறிது அமிலம் சேர்த்தால்:

    1. pH பெரிதும் குறையும்
    2. pH கிட்டத்தட்ட மாறாது
    3. கரைசல் கொதிக்கும்
    4. வண்டலாகும்
    5. எதுவுமில்லை
    விடை
    (2) — இணை காரம் சேர்த்த H⁺-ஐ நடுநிலையாக்கும் → pH ≈ மாறிலி.

  5. காரத் தாங்கல் கரைசல்:

    1. வலிமை காரம் + உப்பு
    2. பலவீன காரம் + அதன் உப்பு
    3. அமிலம் மட்டும்
    4. நீர்
    5. எதுவுமில்லை
    விடை
    (2) — பலவீன காரம் + அதன் உப்பு (NH₃/NH₄Cl).

  6. குருதியின் pH-ஐ நிலைப்படுத்தும் தாங்கல்:

    1. HCl/NaCl
    2. H₂CO₃/HCO₃⁻
    3. NaOH/NaCl
    4. H₂O/O₂
    5. CH₄/CO₂
    விடை
    (2) — கார்போனிக் அமிலம்/பைகார்பனேட் தாங்கல்.

பகுதி II — கட்டமைப்பு வினா

• தாங்கல் கரைசல் என்றால் என்ன? அமிலம்/காரம் சேர்த்தபோது அது எவ்வாறு செயல்படுகிறது?

மாதிரி விடை
சிறிது அமிலம்/காரம் சேர்த்தாலும் pH-ஐ ஏறக்குறைய மாற்றாது. சேர்த்த H⁺-ஐ இணை காரமும், OH⁻-ஐ பலவீன அமிலமும் நடுநிலையாக்கும்.

• CH₃COOH (pKa 4.74) மற்றும் சம அடர்த்தி CH₃COONa கொண்ட தாங்கலின் pH-ஐக் கணிக்க.

மாதிரி விடை
pH = pKa + log(1) = 4.74 + 0 = 4.74.

கட்டுரை வினா

• தாங்கல் கரைசல்கள் — அமில/காரத் தாங்கல், செயல்படும் முறை, ஹென்டர்சன்-ஹாசல்பாக், உயிரியல் முக்கியத்துவத்தை விளக்குக.

விடை வரைவு
வரைவு: பலவீன அமிலம்+உப்பு / பலவீன காரம்+உப்பு; சேர்த்த H⁺/OH⁻ நடுநிலையாக்கம்; pH=pKa+log([உப்பு]/[அமிலம்]); குருதி H₂CO₃/HCO₃⁻ தாங்கல்.
← அலகு 12